Презентация - Толевилел «Согунанын эм шынары»

Толевилел «Согунанын эм шынары»Толевилел «Согунанын эм шынары»Толевилел «Согунанын эм шынары»Толевилел «Согунанын эм шынары»Толевилел «Согунанын эм шынары»Толевилел «Согунанын эм шынары»Толевилел «Согунанын эм шынары»Толевилел «Согунанын эм шынары»Толевилел «Согунанын эм шынары»Толевилел «Согунанын эм шынары»Толевилел «Согунанын эм шынары»Толевилел «Согунанын эм шынары»







Слайды и текст этой презентации

Слайд 1

Теве-Хая ортумак школазы
Толевилел: «Согунанын эм шынары»
1 «Б» класстын оореникчизи Саая Мергенмаанын шинчилел ажылы Удуртукчу башкызы: Монгуш П. Ч.

Слайд 2

Сорулгазы:
Согуна дугайында шинчилээр. Согуна чемге ажыглаарындан ангыда, эм кылдыр база ажыглаар деп билип алыр.

Слайд 3

Планы:
Согунанын тывылган чылы. Чер согуназынын озуп турар черлери. Согунанын ажык-дузазы.

Слайд 4

Толевилелдин актуалдыы:
Бистин ынак чурттувус-байлак чараш оран Тыва. Оон тайгаларында янзы-буру эм оъттар хой. Ынчангаш кижи бурузу чурттун,оон байлаан кадагалап, камгалаары – албан -хулээлгевис-тир.

Слайд 5

Тывызык
Тозан тос каът тоннугбай, Тонун уштуп аппаарга, Ыгладыптар хоктугбей.

Слайд 6

Шулук
Боду чайгаар озуп унген Бойдузувус хайыразы. Кустун ойу чедип кээрге Казып алыр согунавыс. Аъш-чемге холуп аарга, Айдызап кээр чаагай чыттыг. Эм оът болур шынарларлыг Элбек унген согунаны камнаалынар!

Слайд 7

Согунанын тывылган чылы:
Эн баштай ону аян-чорукчу Г. Стеллер 1736 чылда эртем ажылынга бижээн.
Г. Стеллер

Слайд 8

Чер согуназынын озуп турар черлери:
* Мурнуу Сибирьде Алтайдан Бурятияга чедир унген. *Тывада Каа-Хем, Кунгуртуг, Монгун-Тайга девискээринде бедик дагларнын элезиннелчек черлеринде унген.

Слайд 9

Согунанын ажык-дузазы:
Согуна ногаа аймаанга хамааржыр. Ону тарып остуруп турар. Оон ангыда чер согуназы база турар. Июнь тончузунде чечектелир, чечээнин ону ак-сарыг. Кузун бир чечектен мун чедир урезиннер быжар. Чер согуназы эртем ёзугаар Алтай согуна (Лук Алтайский) деп адаан.

Слайд 10

Тывалар согунаны эът- быдаага, манчы, буузага холуур. Чер согуназы ижин-шойунду арыглаар, чодурген, соокка донган кижиге эм болур. Чер согуназынын химиктиг тургузуу шинчилеттинмээн. Тайга согуназы огород согуназындан ажыг, чемге холуурга чедингир. Согунанын чулуун думчукче дамдыладыр. Тынышка база эки. Кулак аарыырга согунаны чингеледир кескеш, кулактын удунче суггарга экижир бээр. Чодуруп турар уеде согунанын ол бодун чиирге эки. Боостаа аарыырынга удур дузалыг.

Слайд 11

Туннел сос:
Тывавыстын магаданчыг байлак черлерин кадагалап, оларны урегдевейн, эм-унуштеривисти камгалап чоруулунар деп силерни КЫЙГЫРДЫМ!

Слайд 12

Кичээнгейлиг дыннаанынар дээш, четтирдим! Байырлыг!